خبرگزاری شبستان

دوشنبه ۲۸ آبان ۱۳۹۷

الاثنين ١٠ ربيع الأوّل ١٤٤٠

Monday, November 19, 2018

اللَّهُم کُنْ لِوَلِیِّکَ الحُجَةِ بنِ الحَسَن، صَلَواتُکَ علَیه و علی آبائِه، فِی هَذِهِ السَّاعَةِ وَ فِی کُلِّ سَاعَه، وَلِیّاً وَ حَافِظاً و قَائِداً وَ نَاصِراً وَ دَلِیلًا وَ عَیْنا، حَتَّى تُسْکِنَهُ أَرْضَکَ طَوْعا وَ تُمَتعَهُ فیها طَویلا" - خدایا، ولىّ‏ ات، حضرت حجّت بن الحسن، که درود تو بر او و بر پدرانش باد؛ در این لحظه و در تمام لحظات سرپرست و نگاهدار و راهبر و یارى گر و راهنما و دیدبان باش، تا او را به صورتى که خوشایند اوست، ساکن زمین گردانیده و مدّت زمان طولانى در آن بهره مند سازی

سرویس : فارس - زمان :   ۱۳۹۷/۶/۲۱ - ۲۲:۵۲ شناسه خبر : ۷۲۷۴۹۷

همه آنچه که باید درباره سینماهای شیراز بدانید/ لزوم توجه مسئولین برای توسعه سینما
در این گزارش همه آنچه که شما باید درباره سینماهای شیراز و تاریخچه آن بدانید، آمده است، اما مهمترین اینست که حال زار سینمای شیراز را می توان با یک همت همگانی، به حالی پر از انرژی تبدیل کرد.

خبرگزاری شبستانشیراز:

 

دقیقا در چنین روزی در سال 1279 مظفرالدین شاه به دلیل آنکه از این پدیده لذت می برد، به ایران آورد و بعد از آن در تهران سینما از دربار به میان مردم رفت و شیراز هم جزئی از شهرهایی بود که سینما را داشت، در سال 1297 نخستین سینمای شیراز که «تماشاخانه نام داشت در محله «گود عربان» و در خیابان لطفعلی خان زند کنونی، راه اندازی شد که امروزه اثری از آن نیست، در این سینما فیلم های صامت پخش می شد ورودی به این تماشاخانه برای رده درجه یک، یک ریال و برای درجه 2، میزان 10 شاهی بود و در اطراف حیاط آن با نیمکت های چوبی پر شده بود و فردی به نام «دیلماج» صحنه های فیلم را با شور و هیجان برای مردم بازگویی می کرد و آپارات این تماشاخانه دستی بود.

 

بعد از مدتی در اوایل حکومت رضا شاه پهلوی، تماشاخانه تعطیل شد و در سال 1308 یک سالن روباز نوین برای ایام تابستان، با نام سینما «خورشید» با فیلم صامت «ا م د ن» مربوط به جنگ آلمان و انگلیس گشایش یافت که بعدها با نام سینما پارس فعالیت خود را ادامه داد و در سال 1347 مجدد بازسازی شد و با فیلم ایرانی «معجزه قلب ها» ادامه کار داد، غلامحسین علیزاده طباخ، اولین بلیت فروش این سینما (معروف به محمدرضا خان وکیل) که  متولد سال 1290 و از اولین اشخاصی بود که وارد کار در سینما شد، گفته بود: فقط شب ها 2 سانس فیلم نمایش می دادیم که اولین فیلمی همان «ا م د ن» خیلی مورد استقبال مردم قرار گرفت اما مردم بعد از این رغبتی به آمدن سینما نداشتند و ما مجبور بودیم برای جلب مشتری روزها تابلوگردانی کنیم، مثلا خود من یک تابلو چهار گوشه ای درست کرده بودم و بر روی سرم می گذاشتم در چهار طرف تابلو پلاکارد و عکس های فیلم را نصب می کردم و در مرکز شهر که آن زمان که اکنون خیابان های احمدی و طالقانی و همچنین اطراف وکیل بود می گرداندم تا مردم از برنامه شب سینما «خورشید» اطلاع پیدا کنند، خلاصه برای جذب مشتری من و دیگر همکارانم که در قید حیات نیستند، زحمات زیادی کشیدیم تا بتوانیم مردم را با سینما آشنا کنیم ولی کسی قدر ما را ندانست و حتی در زمان کهولت هم کسی از ما سراغ نمی گیرد.

 

 

وی به «مهدی وثوق»، پژوهشگر سینمای شیراز گفته بود یک روز داشتیم یکی از فیلم های کمپانی «متروگلدین مایر» را نمایش می دادیم و در صحنه ای از نمایش شیری شروع به غریدن می کند، آن وقت ها پرده سینما از گچ بود و شخصی که خیلی علاقه شدید به سینما داشت به محض دیدن این صحنه چماقش را به طرف پرده سینما پرتاب کرد که به اصطلاح خودش این شیر را بکشد و همین مسئله باعث شد مردم از سالن سینما فرار کنند و تا مدت ها از سینما بترسند.

 

علیزاده طباخ ادامه می داد: در فاصله بسیار کمی سومین سینمای شیراز با نام «فردوسی» در سال 1310 خورشیدی در خیابان انوری ساخته شد که به دلیل عدم استقبال مردم، این سینما به انبار قند و شکر مبدل شد اما پس از پنج سال با نام «دیده بان» دست به فعالیت مجدد زد، صاحب این سینما که یک ارمنی بود بدون آن که تغییری در شکل و یا حتی دکور ساختمان این سینما بدهد هر چند صباحی یک بار اسم آن را عوض می کرد و همین تغییر نام سبب می شد که مردم ساده دل از این سینما استقبال کنند، به هر حال برخی از اسم های این سینما «فردوسی»، «دیده بان»، «مایاک» و در نهایت «تاج» بود.

 

سینما «تاج» دارای 2 سالن نمایش بود، سالن تابستانه رو باز و زمستانه که از لحاظ معماری و سینماسازی ایمن و در آن زمان منحصر به فرد بود یعنی سالنی تقریبا به شکل بیضی با درهای متعدد خروج اضطراری که به کوچه اطراف ختم می شد و سرانجام بعد از 42 سال یعنی در سال 1350 صاحبان آن تصمیم گرفتند یک سینمای نوین بسازند که هیچگاه این اتفاق نیافتاد و تعطیل شد و به عنوان پارکینگ عمومی مورد بهره برداری قرار گرفت.

 

وثوق می گوید: در سال 1330 اولین سینما تئاتر به نام سینما تئاتر «رکس» در خیابان توحید (داریوش سابق) با فیلم «برادران کارامازف» گشایش یافت، این سینما بعدها به سینما «تخت جمشید» تغییر نام داد که اکثرا پاتوق هنرمندان تئاتر شیراز و حتی تهران همچون عزت الله مقبلی، حسین امیرفضلی و عطاالله زاهد و محل اجرای بعضی از تئاترها بود، این سینما در اجاره علی مخزون بود و چون خودش از هنرمندان تئاتر بود بیشتر سعی می کرد در این سینما به اجرای نمایشنامه ها بپردازد، این سینما هم بعد از مصادره تبدیل به فروشگاه تعاونی مصرف کارکنان سینماهای شیراز شد.

 

 

در سال 1331 یک سینمای دیگر روباز با 2 سالن تابستانه و زمستانه واقع در چهارراه مشیر با فیلم «دزد دوچرخه» به کارگردانی «ویتوریا دسیکا» و نام «پارامونت» گشایش یافت و به علت این که مردم کلمه «پارامونت» را نمی توانستند به درستی تلفظ کنند هرگز اسم این سینما را یاد نگرفتند و به هر حال چون این سینما در چهارراه مشیر قرار گرفته بود و مردم در آن زمان به چهارراه مشیر می گفتند، «دَم کَل» مردم این سینما را با نام «دَم کَلی» یاد می کردند و این امر موجب ناراحتی صاحب سینما شد، لذا تصمیم گرفت نام دخترش که «شهرزاد» بود را روی این سینما بگذارد و اما باز هم مردم گفتند سینما «دَم کلی»، شخصی دیگر آمد این سینما را در اختیار گرفت و نام «شهرزاد» را به «مهتاب» تغییر داد و همچنان قصه ادامه پیدا کرد و نام سینما «دَم کَلی» روی این سینما ماندگار شد و نکته جالب و با اهمیت این که این سینما درجه 2 بود و فیلم های اکران درجه سه و چهار را نمایش می داد ولی پردرآمدترین سینمای شیراز باقی ماند تا سال 1361 که برای همیشه تعطیل شد، چهارمین سینمای شیراز سینما «مترو» (بهمن فعلی) در خیابان زند با فیلم «پرنس دانشجو» گشایش یافت.

 

مرحوم حیدر اقبال پور، که جزو اولین کارکنان این سینما بود می گفت: حضور بی شمار مردم در سراسر خیابان زند باعث می شد حتی صبح های زود هم با صف های طویل نتوانیم خودمان را به سینما برسانیم؛ این سینما هم در سال 1351 بازسازی شد و از ابتدای دهه 1390 تعطیل شد.

 

پنجمین سینمای شیراز با گنجایش 200 نفر به نام سینما «ایران» واقع در خیابان زند گشایش یافت، این سینما به اصطلاح یک سینمای لژی محسوب می شد (به معیارهای آن زمان) و جولانگاه افراد به اصطلاح روشنفکر، اعیان و اشراف شهر بود که دارای 2 سالن تابستانه بسیار بزرگ با درختان سرسبز در اطراف سالن و یک سالن کوچک بود و این سینما سالیان سال ادامه حیات می دهد تا این که در سال 1353 بازسازی شده و با فیلم «اریکا» آغاز به کار کرد، سالن تابستانه این سینما تبدیل به سالن نمایش فعلی شده و سالن نمایش آن به سالن انتظار مبدل شده که به شکل فعلی فعالیت دارد.

 

 

این پژوهشگر ادامه می دهد: در دی ماه 1339 سینما «سعدی» با فیلم «پمپی در آتش» با حضور جمعی از مسئولین شهر گشایش یافت، این سینما تا سالیان سال به دلیل دور بودن از مرکز شهر در آن زمان فقط شب ها اقدام به نمایش فیلم می کرد و فقط در آن سال ها فیلم «10 فرمان» ساخته «سیسیل ب دومیل» مورد استقبال مردم قرار گرفت که برای مدتی بر روی اکران این سینما ماند تا اینکه در سال 1350 این سینما بازسازی شد و بعدها مبادرت به نمایش فیلم های فارسی کرد و هم اکنون هم به همان سبک قدیم فعالیت دارد.

 

رشد سینما در ایران تا آخر دهه چهل به 439 سالن سینما می رسد که از این تعداد 111 سالن سینما متعلق به تهران و 19 سالن سینما مربوط به استان فارس بود و در شهرستان های جهرم، فسا، مرودشت، آباده، کازرون، لار و شیراز 13 سالن سینما وجود داشت و در ابتدای سال 1340 سینما «پاسارگاد» (فلسطین کنونی) واقع در ابتدای خیابان رودکی با فیلم «سه مرد شجاع» به کارگردانی «برت لنکستر» گشایش یافت.

 

 

اصولا هر سینمایی که در شیراز آغاز به کار می کرد ابتدا با نمایش فیلم های ارزنده تا مدت ها فعالیت داشت و بعدا روی به فیلم های کم ارزش می آورد و سینما «پاسارگاد» هم از این مسئله جدا نبود، در سال های اولیه فعالیت، این سینما در نوروز 1343 خورشیدی با نمایش یک فیلم ایرانی فروش بی سابقه ای داشت که بعدها با نمایش فیلم های رزمی، چنان به نمایش اینگونه فیلم ها پرداخت که دیگر شاهد هیچ فیلم ارزشمندی در این سینما نبودیم و فقط در سال های 50 تا 55 روزهای چهارشنبه یک سانس آخر به نمایش فیلم های هندی برای هندی های مقیم شیراز می پرداخت و هزینه ساخت این سینما با تمام امکانات فقط 200 هزار تومان در آن زمان بود.

 

این پژوهشگر می گوید: در سال 1345 خورشیدی تعداد 2 سینمای به نسبت نوین گشایش یافت، ابتدا سینما «پارامونت» واقع در چهارراه پمپ بنزین اول مشیر فاطمی بود، «پارامونت» از لحاظ اصول معماری نمای بیرون یکی از بهترین سینماهای شیراز و دارای سالنی 2 طبقه و در نوع خودش بسیار زیبا بود، این سینما بعد از مدت بسیار کمی اقدام به نمایش فیلم های فارسی کرد و خانوادگی ترین سینمای شیراز شد که بعدها با رونق گرفتن سینمای فارسی، در شیراز 2 گروه سینمایی تشکیل شد که هر 2 گروه همزمان با تهران فیلم های فارسی را نمایش می دادند، سینما «پارامونت» و «پارس» گروه اول و سینما «کاپری» و «پرسپولیس» گروه دوم بودند.

 

 

این سینما در سال 1355 بازسازی شد و با فیلم «پاپیون» مجددا گشایش یافت که بعد از 2 سال یعنی در شهریورماه 1357 به آتش کشیده شد، در سال 1345 سینما «پرسپولیس» (حافظ) واقع در ابتدای خیابان سعدی با فیلم «رابرت وایز» گشایش یافت، در این سینما برای اولین بار ردیف صندلی ها با چراغ های رنگی در کف سالن نمایش نصب شد که برای مردم جالب توجه بود. تا مدت ها شرکت «مولن روژ» اقدام به نمایش فیلم های ارزشمند در این سینما می کرد ولی بعد از آن افراد سودجو با نمایش فیلم های اکران 1 و 2 چنان ضربه ای به این سینما زدند که مثال زدنی است، این سینما به عنوان سینما تئاتر هم مورد استفاده قرار می گرفته است و متاسفانه این سینما هم ابتدای دهه 90 خورشیدی به پارکینگ تبدیل شد.

 

 

در آبان ماه 1346 اولین سینمای 70 میلیمتری شیراز با گنجایش یک هزار و 200 نفر به عنوان بزرگترین و نوین ترین سینمای شیراز با نام «کاپری» و با فیلم «اشک ها و لبخندها» ساخته زیبای «رابرت وایز» گشایش یافت، مردم که برای اولین بار پرده عریض 70 میلیمتری و صداهای استریوفونیک 6 باندی را در این سینما تجربه می کردند از تماشای فیلم استقبال کردند، ولی صاحب سینما به منظور هر چه بیشتر کشاندن مشتریان و جلب توجه آنها ابتکار تازه ای به خرج داد، او تعداد زیادی تراکت دستی فیلم را با مهر سینما «کاپری» از طریق هلی کوپتر در سطح شهر پخش کرد و هر کس که موفق می شد تراکت دستی را پیدا کند می توانست مجانی فیلم «اشک ها و لبخندها» را ببیند، یکی دیگر از اتفاق های جالب که برای سینما «کاپری» در نوروز 1347 با فیلم «12 مرد خبیث» پیش آمد این بود که تعداد زیادی پارچه نوشته در ورودی های شیراز نصب کردند که روی آنها نوشته شده بود: «مدیر سینما کاپری به اتفاق 12 مرد خبیث نوروز باستانی را به شما تبریک می گویند.» از همین رو مطبوعات به کنایه نوشتند: «سیزدهمین مرد خبیث در شیراز پیدا شد.»

 

بر اساس تحقیقات این پژوهشگر، با وجود آمدن سینمای 70 میلیمتری در شیراز، در فاصله بسیار کمی دومین سینمای 70 میلیمتری با نام «پرسیا» واقع در خیابان زند گشایش یافت، این سینما پس از بازسازی به یک سینمای درجه یک تبدیل شد که ابتدا با نمایش فیلم های خوب و ارزشمند رقیبی برای سینما «کاپری» بود ولی به یکباره با نمایش فیلم های کم ارزش ایتالیایی و اروپایی چنان به بیراهه رفت که تا پیش از انقلاب هرگز خانواده ها پا به این سینما نگذاشتند و تنها اتفاق مهمی که در این سینما افتاد، نمایش فیلم سه بعدی «حباب» بود که به دلیل نوظهور بودن این فیلم اعجاب آور مورد استقبال مردم قرار گرفت، این سینما بعد از چندی در اواخر دهه 80 خورشیدی، این سینما بازسازی شد اما متاسفانه در یکی از زمستان های دهه 90 شمسی، به علت فروریختگی سقف، برای همیشه تعطیل شد.

 

 

در سال 1347 اولین سینمای «سینه راما» با نام «آریانا» با نمایش فیلم «راز کیهان» ساخته «استنلی کوبریک» گشایش یافت، تمامی سینماها به جز سینما «تخت جمشید» دارای 2 سالن نمایش تابستانی و زمستانی بودند که سینما «مترو» هم این 2 سالن را داشت ولی با این تفاوت که سالن تابستانی آن در فاصله دورتری یعنی محل فعلی سینما «آریانا» بود و فقط شب ها یک یا 2 سالن فیلم نمایش می دادند.

 

سالن تابستانی سینما «مترو» که امروز «آریانا» نامیده می شود، متعلق به زرتشتیان شیراز است، با توافقی که بین شاهرخ گلستان و انجمن زرتشتیان انجام شد، قراردادی منعقد شد که به مدت 10 سال سینمایی توسط شاهرخ گلستان ساخته شود و تمامی عواید و اختیارات آن کاملا در دست وی بود، گلستان هم سالن تابستانه سینما «مترو» را تبدیل به یک سینمای نوین و زیبا کرد که به جرات می توان گفت در ایران نظیرش تا به امروز ساخته نشده بلکه در خاورمیانه بهترین بود، این سینما که در خلوت ترین بخش خیابان زند (در آن زمان) قرار داشت، پایگاهی شد برای دانشگاهیان، درس خوانده ها و خانواده ها که به محتوا و درون مایه فیلم ها بیشتر اهمیت می دادند و در جستجوی آن بودند که هنر با ارزش و پرمحتوا را دریابند، سینما «آریانا» بسیار تمیز و زیبا و محیطی بسیار آرمانی و کاملا فرهنگی توام با نزاکت و ادب افراد تربیت شده با فرهنگ، با معماری عالی و دلپذیر بود.

 

این سینما مجهز به سیستم های خنک کننده و گرم کننده بود و امکانات صوتی و تصویری بسیار بالا داشت و از این رو خانواده ها در آن احساس آرامش می کردند. در این سینما جشنواره های مختلف جهانی برپا می شد و هر 2 سال یک بار در تابستان ها جشنواره فیلم های «سینه راما» 70 میلیمتری نظیر «بن هور»، «اسپارتاکوس»، «لورنس عربستان» و غیره برگزار می شد.

 

روزهای یکشنبه یک سالن شب فیلم به زبان اصلی و روزهای چهارشنبه 5 بعدازظهر هم یک سانس آثار برتر تاریخ سینمای جهان نمایش داده می شد و همچنین در ایام تابستان همه روزه صبح ها فیلم های مخصوص کودکان و نوجوانان پخش می شد، در این سینما شاهد حضور بسیاری از بزرگان سینمای جهان نظیر «آنتونی کوئین»، «آکیراکوراساوا» و غیره بودیم.

 

سینما «آریانا» در آبان ماه 1357 به آتش کشیده شد و سال ها به کارگاه گروهی از جانبازان برای اجرای کارهای صحافی و تولید نوشت افزار، مبدل شد و هم اکنون هم متروکه است.

 

 

بعد از آن سینماهایی مثل سینما «فرهنگ» در ابتدای دهه 90 در سالن اجتماعات سازمان اسناد و کتابخانه ملی فارس، راه اندازی شد، این سالن در زمان پخش فیلم به پرده نقره ای مجهز می شود و در سایر اوقات به عنوان سالن اجتماعات و جلسات از آن استفاده می شود، پس از آن پردیس های «گلستان» ابتدای بلوار دکتر شریعتی، (معالی آباد) و پردیس «هنر شهر آفتاب» در مجتمع «خلیج فارس» راه اندازی شد.

 

سینما گردی خبرنگاران شیرازی قبل از روز سینما باعث شد تا این گزارش تهیه شود، در این برنامه زهرا بناکار، راهنمای گردشگری به پیشینه سینمای شیراز پرداخت و محمود صاحبی، آپارات چی سینما «پیام» هم در جمع خبرنگاران به سئوالات آنان پاسخ داد؛ صاحبی که از سال 1371 با کار کنترل چی، کار خود را در سینما آغاز کرده است، هم در بازدید خبرنگاران می گوید: در دهه 70 از فیلم های جمشید هاشم پور و فیلم «افعی» استقبال می شد.

 

وی که از هشت تا 9 سال پیش آپارت چی بوده، می افزاید: سینما را از بچگی دوست دارم و در 20 سالی که کنترل چی بودم، در سالن به تماشای فیلم ها می پرداختم و قبل از آن هم به عنوان یک شهروند به سینما می آمدم و از بچگی در سالن های سینما، علاقه زیادی به این هنر داشته و دارم، در آن دوران فیلم های وسترن، «جان ویک» را به خوبی به یاد دارم.

 

صاحبی با اشاره به اینکه سینما اکنون پیشرفته تر از گذشته شده است و روزهای سه شنبه که سینما نیم بها هست، بیشتر شلوغ می شود، می گوید: مردم بیشتر از فیلم های طنز به ویژه کارهای رضا عطاران لذت می برند، خیلی از فیلم اجتماعی استقبالی نمی شود.

 

 

وی در پاسخ به سئوال خبرنگار خبرگزاری شبستان در خصوص، قهر مردم از یک فیلم، می افزاید: خیلی کم پیش آمده که مردم از دیدن یک فیلم منصرف شوند و وسط پخش از سالن خارج شوند، یک فیلم بود مربوط به یکی از بازیگران مشهور چند سال پیش، سر و ته این فیلم معلوم نبود و مردم در زمان پخش سینما را ترک کردند.

 

همانطور که پیش از این در تاریخچه سینمای شیراز، گفته شد تعداد سینماهای این شهر رو به کم شدن گذاشته است، محسن خباز، مدیر مجموعه فرهنگی‌ و سینمایی «هنر شهر آفتاب» هم ایجاد پردیس های جدید را مثمر ثمر می خواند و می گوید: بر اساس آمار شاهد جهش در زیرساخت ها بوده ایم اما باید گفت بیشتر مردم بخش شمال و غرب شیراز به این پردیس ها دسترسی دارند و مابقی نقاط شهر چه می شود و در بخش مرکزی شهر شیراز سینماهایی وجود دارد که از رمق افتاده اند و مسئولین باید برای توسعه فرهنگی به ویژه سینما در مابقی نقاط شهر شیراز، حرفی برای گفتن داشته باشند.

 

 

مهدی رنجبر، معاون هنری و سینمایی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس هم در مراسم روز سینما که در گالری «سی راه» برگزار شد، با اشاره به اینکه در سه سال گذشته حرکت های خوبی در حوزه سینما روی داده است، می گوید: این 12 سالن مدرن و شیک موجود، نمی تواند جای نوستالژیک سینماهای قدیمی را بگیرد.

 

 

حال زار سینمای شیراز را می توان با یک همت همگانی، به حالی پر از انرژی تبدیل کرد و همه مسئولین شهری به ویژه شهرداری لازم است تا پردیس های سینمایی را ایجاد کرده و تحویل متولیان حوزه سینما کنند، شهری که داعیه دار پایتخت فرهنگی ایران اسلامی است، نباید از استان های همجوار سرآمد باشد، بر اساس اطلاعات موجود شهرداری اصفهان 16 سالن سینما در سه سال گذشته تهیه کرده و به متولیان امر تحویل داده و قول داده تا 26 سالن افزایش یابد.

 

گزارش و عکس: محسن تورع

 

متن تاریخچه: وبلاگ استاد محسن دانش

 

 

پایان پیام/130

نظرات

نام :
ایمیل:(اختیاری)
متن نظر:
ارسال

نظرات ارسال شده

سرخط خبرهای سرویس

معاون قضایی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری فارس:

راه‌حل مقابله با آسیب ها نگاه انقلابی و جهادی است / ۶۰۰ زندانی مهریه در زندان های فارس

معاون قضایی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری فارس با اشاره به ۶۰۰ زندانی مهریه در زندان های استان فارس، گفت: باید با توانمندسازی جوانان در ازدواج از رسیدن آنان به مرحله بحرانی و طلاق جلوگیری کنیم و این نگاه انقلابی و جهادی می طلبد.

اخبار برگزیده شبستان