ساير گفت وگوها   اشعری: بحث هاي علمي را نبايد در معرض قضاوت عمومي گذاشت حجت‌الاسلام ضمیری: جوانان امروزی در بعد عملی دین دچار ضعف هستند گفتگوي اختصاصي/ محسن پرويز: من مدير فرهنگي بودم نه رئيس فرهنگي! حمایت‌ حقوقی و ثبت سریع مؤسسات قرآنی اولویت اتحادیه تشکل های قرآنی است خدمات بسیج در حوزه اجتماعی با ابتکار بسیجیان رونق می‌گیرد بررسي ابعاد منشور توسعه فرهنگ قرآنی در مصاحبه با دكتر خواجه پيري قلم و بیان دو سلاح موثر در دفاع از اسلام تئاتر مدرسه، ضرورت ها و كمبودها در گفتگو با دكتر حسن دولت آبادي دبیر ششمین جشنواره تئاتر رضوی گفت: اعتقادی به کارهای سفارشی ندارم بنیانیان: موازی کاری فرهنگی خیلی هم خوب است! سفیر ایران در چین: فرهنگ سازی رسالت اصلی رسانه ها است مجتبی آقایی: به دوسالانه عکس جهان اسلام اعتقادی ندارم رضا بابايي: انتخاب روز قلم توافق اجماعی اهل قلم را همراه ندارد نظام قضایی در ایران ناگفته هاي ايرج صغيري از پشت پرده نمايش ابوذر عملكرد و حواشي انجمن نقاشي از زبان مدير انجمن معاون اجتماعي بهزيستي: زنان سرپرست خانواده بايد توانمند و مستقل شوند دکتر خجسته: رادیو قرآن نیازمند تحولی جدی در ساختار است طاها بهبهانی: ترکیه برای مولانا حساب ارزی باز کرده است آيدين آغداشلو در روز تولدش از نقاشي و مشكلاتش گفت رييس خانه كاريكاتور ايران: كاريكاتور هنر اعتراض است سردبير مجله رشد جوان: در آشنا سازي جوانان با آموزه هاي ديني موفقيتي نمي بينم دكتر محمد رضا امام: قرار نیست که دین خودش را با زمان تطبیق دهد دکتر مجتهدزاده: تجدید روابط با مصر موکول به برقراری رابطه با آمریکاست زنوزی جلالی: ادبیات دفاع مقدس از ضعف تفکر رنج می برد شهید مطهری احترام به مخاطب را به معلمان و روحانیت آموخت دكتر شفيع پور: اسلام و ايران از لحاظ نمادهاي توحيدي اشتراك هاي زيادي دارند ماندگاری نهضت امام حسین (ع) بر اراده پروردگار استوار است عزاداری امام حسین نباید موجب مهجوریت قرآن، مسجد و عالم ربانی شود مهندسي فرهنگي و نهادينه كردن فريضتين هدف اصلي ستاد احياست عضو شوراي عالي انقلاب فرهنگي: مساجد در افزايش مشاركت در انتخابات خبرگان موثر هستند معاون معماري اداره كل معماري شهرداري:هدف اصلي شوراي معماري مساجد، حفظ قداست مسجد است نقش روحانیت در دفاع مقدس؛ گفت‌و گو با حجت الاسلام ذوالنور معاون وزير كار و امور اجتماعي:جدا شدن از فرهنگ ديني كار ، جامعه را با معضل اجتماعي روبرو مي‌كند حجت‌الاسلام محمدعلي ليالي: در مقابل هجمه فرهنگي دشمن به فرهنگ اصيل ايراني اسلامي بايد هوشيار عمل كرد هدف اسرائيل از حمله به لبنان به مخاطره‌انداختن منافع ايران در خاورميانه است تشريح ابعاد شخصيتي و سياسي شهيد مظلوم آيت الله دكتر بهشتي در گفتگو با اسدالله بادامچيان حضور فراگير مردم در انتخابات خبرگان رهبري، شبهه عدم مشروعيت نظام را از بين مي‌برد «هربرت برگ» در مطالعات خود از تكامل تفسير قرآن سخن مي‌گويد تسلط بر نشر الكترونيك و بصيرت دو عنصر ضروري فعالان عرصه هاي قرآني و ديني است علي تاج الديني: مکتب عاشقی در مسلک امام (ره) اخص از مکتب اشراقی و عرفانی است . ويژگي برتر قيام 15 خرداد در مقايسه با رويدادهاي سياسي، ديني بودن آن بود. آگاهي‌بخشي و مراقبت از سلامت نهادهاي حاكميت رسالت اصلي شبستان است عقلانيت ديني جامعه را بايد نسبت به مولفه‌هاي ديني ‏حساس كنيم شرح مختصري از حيات حضرت كاظم(ع) به روايت عضو گروه تاريخ پژوهشگاه حوزه و دانشگاه آيت الله حائري شيرازي: پيام عاشورا مقاومت در برابر زياده‌خواهي هاي دروني وفزون طلبي زورمداران است آسيب‌شناسي منبر و خطابه ‏در گفتگو با حجت الاسلام اديب يزدي‏ پروتستان ديروز، بانوي مسلمان امروز گفتگو با گردآورنده بزرگترین لغتنامه قرآنی به زبان فارسی در جهان، محمود عادل سبزواري بررسي جايگاه رهبري در اديان آسماني از منظر حجت الاسلام زماني رئيس سازمان اوقاف و امور خيريه: دولت بايد در اداره مساجد نقش مؤثري ايفا کند حجت الاسلام شاملي: تربيت سياسي مکتب فاطمي، ضامن بقاي حاکميت اسلامي است تاثير انديشه‌هاي شريعتي بر روشن‌فكران هم عصر او - گفت و گو با نويسنده كتاب "‌شريعتي و بازفهمي دين" آرا و انديشه هاي سياسي _ اجتماعي شهيد بهشتي به روايت دکتر غلامحسين الهام، سخنگوي شوراي نگهبان عضو هيأت علمي دانشگاه ملك فهد: قرآن شگفت‌انگيزترين كتاب آسماني است

سلحشور: برای پوشاندن اسراف کاری خودشان، بودجه سريال يوسف را زير سوال مي برند

سریال حضرت یوسف

فرج الله سلحشور متولد 1331 قزوين است. وي فعاليت هنري خود را در سينما با بازي در فيلم "توبه نصوح" به كارگرداني محسن مخملباف آغاز كرد و با بازی در فیلم هایی چون پرواز در شب (۱۳۶۵)،انسان و اسلحه(۱۳۶۷)،نخلستان تشنه (۱۳۶۸) و دنياي وارونه (۱۳۷۶) کارش را ادامه داد.
سلحشور در سال 1372 و با فیلم "ایوب پیامبر" وارد عرصه کارگردانی شد و در ادامه فیلم "اصحاب کهف" را در سال 76 ساخت. وی هم اکنون بیش از سه سال است که سریال "حضرت یوسف" را در دست ساخت دارد. در همین راستا خبرگزاری شبستان از وی برای انجام گفت و گویی پیرامون روند ساخت پروژه حضرت یوسف دعوت کرد که مشروح این گفت و گو را به شرح زیر می خوانید:

آقاي سلحشور در مدتي كه شما مشغول ساخت حضرت يوسف بوديد خيلي حرف و حديث پيش آمد، از بودجه بگيريد تا آنكه يك سري افراد خاص اينگونه سريال ها را مي گيرند. اگر موافق باشيد از اينجا صحبت را شروع كنيم كه چگونه پروژه حضرت يوسف شكل گرفت؟

ما طرحي را درباره حضرت يوسف داشتيم و سال 1377 به شبكه دو سيما پيشنهاد داديم که در سال 82 پذيرفته شد و براي طرح و نگارش آن با ما قرارداد بستند و پس از نگارش، از سال 83 فيلمبرداري آن شروع شد و تا اوايل امسال ادامه داشت. حالا نمي دانم، مگر ديگران چه كار مي كنند؟ براي گرفتن كار معمولا چه پروسه اي را طي مي كنند؟ همه طرح مي برند و تصويب مي شود، ما هم يكي مانند ديگران هستيم. اما اينكه چرا اين طرح ها به افراد خاص داده مي شود بايد بگويم كه خوب غير از من و آقاي بحراني كسي ديگر را نديده ام كه به طرح هاي قرآني بپردازد و صدها فيلم در سال ساخته مي شود و فكر مي كنم كه يك فيلم حق من و آقاي بحراني هست، اگر جامعه هنري و منتقدان فكر مي كنند كه همين را هم نبايد انجام دهيم و در همين حد هم نبايد كارهاي قرآني انجام شود و به ما نبايد همين كار هم داده مي شد، خوب مي توانند تقاضا كنند از دولت كه همين اجازه را هم به ما ندهد.

آخر، ايرادي كه در اينجا هست، بحث بودجه كار شما است كه مثلا بيشتر از بودجه ساخت كل فيلم هايي است كه در بخش دولتي ساخته مي شود. اصلا بگذاريد بپرسم، چقدر صرف ساخت حضرت يوسف شد؟ چون نقل هاي مختلفي به گوش مي رسد از 6 ميليارد تا 10 يا 14 ميليارد تومان!

در ميان سريال هاي الف ويژه اي كه الان دارد كار مي شود، حضرت يوسف طولاني ترين است و بيشترين حجم دكور، لباس، اكسسوار و ديگر وسايل را داشته است كه اين مسئله به شهادت مسئولان تلويزيون بوده است. زمان كل آن دو هزار و 250 دقيقه معادل 45 قسمت 50 دقيقه اي است. در حالي كه طولاني ترين سريال الف در حال ساخت، در حدود 37 قسمت است و بقيه همه از آن پايين ترند. همه سريال هاي الف ويژه بدون استثنا، قبل از ما شروع شده و بعد از ما هم در حال تمام شدن هستند. ما بعد از همه شروع كرديم و قبل از همه هم كار را تمام كرديم. كمترين بودجه اي كه الان سريال هاي الف ويژه اي كه تعداد قسمت هايشان از ما خيلي هم كمتر است، تاكنون به خود اختصاص داده اند، حدود 10 ميليارد تومان است. حتي سريال هايي كه خيلي هم به تاريخ مربوط نيست و نهايتا براي تاريخ معاصر و الان نيز در حال پخش است. حتي چنين سريال هايي طبق شنيده هاي من، بالاي هشت ميليارد بودجه مصرف كرده اند. اين اطلاعاتي كه مي دهم موثق است و اگر كسي شك دارد، حاضرم مدرك هم نشان دهم، ولي يوسف با آنكه از همه طولاني تر بوده و دكورها و لباس هاي بيشتري صرف كرده، تا الان پنج ميليارد و 800 ميليون تومان هزينه برداشته است و تا پايان كار به شش ميليارد و 200 ميليون تومان مي رسد. يعني در حقيقت اگر با ديگر سريال ها مقايسه كنيد مي بينيد از همه سريال هاي الف ويژه كمتر مصرف كرده است. اين مسئله اقرار مسئولان صدا و سيما در جاهاي مختلف نيز هست كه گفته اند حضرت يوسف همه معيارهاي تلويزيون را به هم ريخته است، چه در مصرف بودجه، چه در سرعت كار و چه در كيفيت و چه در نظم و برنامه ريزي.

اين كاهش بودجه به دليل تزريق مالي از جاي ديگر بوده يا نه به واقع در هزينه ها كاهش داشته ايد؟

البته به گوش خود من هم رسيد كه بعضي گفته اند كه من از دفتر آيت الله صانعي و دفتر مقام معظم رهبري بودجه گرفته ام. اما همين جا اعلام مي كنم كه يك ريال از اين دو جا و هيچ جاي ديگري در ساخت حضرت يوسف كمك نگرفته ام. تنها يك سري كمك هايي را شهرداري آن هم به صورت امكاناتي به ما ارايه داده است كه همه اين كمك هاي مالي يك بيستم بودجه سريال هم نمي شود، ولي کاهش بودجه يوسف به دليل برنامه ريزي دقيق و سرعت كار بوده است. حقيقت آن است كساني كه بودجه هاي بيت المال را صرف كرده اند، طبيعي است كه بايد به گونه اي پاسخگو شوند و براي اينكه زير سوال نروند، ديگران را زير سوال مي برند، و بسیار طول می کشد تا ما بخواهيم اين مسئله را از ذهن مردم بيرون آوريم كه يوسف اين قدر بودجه مصرف نكرده و در آن فقط اتفاق هايي كه افتاده و باعث شده كه بودجه كم مصرف شود و اسراف نشود، دزدي نشده، رشوه داده نشده، به عنوان بيت المال نگاه حرام نشده، صرفه جويي شده، پول كار نمي كرده و حرف اول را نمي زده است. دلسوزي عوامل نقش اساسي داشته است، مثلا من حدود 120 تا مجسمه داشتم كه بين دو ميليون و 500 هزار تا سه ميليون تومان بايد براي ساخت هر مجسمه هزينه مي شد. رفتيم دنبال كساني كه كار فايبر گلاس مي كنند، از آنها كه تحقيق كه كرديم معلوم شد مي توان هر مجسمه را با قيمت 600 هزار تومان درست كرد. اگر 120 مجسمه 3 ميليوني را به قيمت 600 هزار تومان بسازيد، چه قدر صرفه جويي مي شود؟ شايد بيش از 50 ستون كه بايد ساخته و منقوش مي شد، بايد تهيه مي كرديم كه اگر مي خواستيم گچ بري و تزيين بكنيم، منهاي غذا، رفت و آمد و از اين قبيل مخارج، 120 هزار تومان هزينه گچ بري هر ستون مي شد كه همان افرادي كه با فايبرگلاس كار مي كردند، گفتند هر ستون را به مبلغ 20 هزار تومان مي سازند. اين گونه دل سوزي ها است كه هزينه فيلم را كم مي كند. مسئول نگهداري اسب ها به من گفت كه حاضرم به جاي هر كسي كه بخواهيد، سواركاري كنم و آن هم بدون هيچ دستمزدي، چون دوست دارم نقشي بازي كنم. اينها همه به علت اخلاق، ادب و برادري است. هنگامي كه مي ديد من نسبت به درد و مشكل او بي توجه نيستم، او هم به درد من توجه مي كرد. اين كارها باعث شد كه بودجه سريال يوسف پايين بيايد، وگرنه ما بهترين امكانات و وسايل را فراهم كرديم و از چيزي كم نگذاشتيم، اما دلسوزي خود عوامل باعث شد يوسف هزينه كمتري بردارد، در ضمن برنامه ريزي دقيق نيز داشتيم.

مي شود كمي راجع به برنامه ريزي که برای فیلمبرداری کردید، توضيح دهيد؟

اگر از تلويزيون بپرسيد، ميانگين فيلم برداري روزانه سريال هاي الف ويژه 35 ميلي متري با صداي سر صحنه، کم تر از روزي دو دقيقه است. در حالي كه در يوسف اين ميانگين بالاي سه دقيقه بوده است، خوب همين نكته به كارمان سرعت مي دهد. در طول سال سريال هاي الف ويژه تقريبا پنج ماه فيلمبرداري مي كنند؛ هفت ماه ديگر را با تعطيلي و ركود روبرو مي شوند، به خاطر اينكه يا سناريوشان آماده نيست يا برنامه ريزي دقيق ندارند. البته بحث انجام اسراف هاي بي منظور نيز هست. مثلا چند تا دكور مي سازد تا از آن ميان يكي را انتخاب كند، وقتي شما برنامه ريزي نمي كنيد عوامل مي آيند سر صحنه بيكار مي ايستند و آن روز فيلمبرداري نمي شود در حالي كه حقوق شان را مي گيرند و وقتي كه در طول يك سال شما فيلم برداري نداريد طبيعي است كه زمان فيلمبرداري طولاني و بودجه فيلم زياد مي شود. ما اين جوري نبوديم. ما در طول سال با 54 روز تعطيلي به علاوه تعطيلات عيد نوروز و اعياد مذهبي، 75 روز در سال تعطيلي داشتيم، يعني دو ماه و نيم. حتي ما در جابجايي اكسسوار براي تغيير لوكيشن فيلمبرداري در زمان صرفه جويي مي كرديم و كار يك هفته اي را دو روزه انجام مي داديم. هيچ كس باور نمي كرد كه آن همه آدم را با آن همه امكانات و وسايل در عرض دو روز منتقل كنيم و روز سوم كليد بزنيم. ما اين نظم را در يوسف داشتيم. روز اول گفتيم كه براي 40 قسمت، يوسف 30 ماه فيلمبرداري داريم، آخرش هم 32 ماه براي 45 قسمت شد. يعني نه تنها يك روز از برنامه ريزي الان عقب نبوديم بلكه يك ماه و نيم هم جلو بوديم. بودجه اي كه گفتيم 6 ميليارد و 200 ميليون تومان، طبق برآوردي بود كه من سال 82 به مسئولان تلويزيون دادم و گفتم بين شش ميليارد و 200 ميليون تا شش ميليارد و 500 ميليون هزيه ساخت اين سريال خواهد بود و دقيق همان مقدار هم تمام شد. منتها مسئولان تلويزيون عادت دارند اين بودجه را كم كنند و برآوردهاي مكرر مي كنند كه اين از ضعف هاي تلويزيون است. از ابتدا يا كارشناس ندارند كه برآورد در شب از بودجه ساخت يك پروژه بكنند، يا اينكه دارند و مي خواهند طبق عادت از بودجه بكاهند، طوري كه آدم را به شك مي اندازند كه خداي ناكرده بعضي ها از اين اصلاح بودجه هاي مكرر توقعات آن چناني هم دارند كه من مي گويم انشاءالله اين جور نيست، ولي حداقل اين گونه برآورد و برنامه ريزي غلط است و تا به امروز نتيجه هم نداده است. همچنین يكي ديگر از علت هاي كم شدن بودجه يوسف، داشتن سناريوي كامل بود.

می شود منظورتان را از سناريوي كامل شفاف تر بيان كنيد؟

از لحاظ سناريو تکلیف ما معلوم بود، صحافي شده و تا آخر همان باقي ماند و تغييري در آن لحاظ نشد. علتش آن بود كه سه يا چهار سال وقت خودمان را صرف نگارش سناريو كرده بوديم. حسابي فكرهايمان و بحث هايمان را كرده بوديم و نيامده بوديم سر صحنه سناريو بنويسيم، اصلاح يا جابجا كنيم و بر اين اساس تعداد آدم ها، دكورها، لباس ها، بازيگران و روزهاي فيلمبرداري برايمان معلوم بود، چون سناريو آماده بود و مي شد بر اساس آن برنامه ريزي كرد. خوب براي نوشتن چنين سناريويي 18 نفر به مدت چهار سال وقت گذاشتند و بازنويسي نهايي آن را خودم انجام دادم و آخرين بار حدود چهار ماه كار برد و همزمان شده بود با وقتي كه فيلمبرداي شروع شد و مجبور بوديم يكبار از اول تا آخر با عوامل سريال كار را بخوانيم، برخي سكانس ها را براي برنامه ريزي تغيير داديم، ضمن اينكه نظرات جديد را اعمال كرديم كه در آن مرحله چند درصدي به رشد كار كمك شد. خوب وقتي سناريو حاضر باشد، برنامه ريزي دقيق است و در نتيجه عوامل و بازيگران به دليل تعطيلي كار به خاطر حاضر شدن سناريو، از كار كنار نمي كشند. جالب است بدانيد در كار يوسف تنها دو نفر بودند كه از پروژه كنار كشيدند كه آنان هم با بهترين برخورد رفتند. اصلا با بازيگرانمان مشكلي نداشتيم و هيچ يك از بازيگرانمان را عوض نكرديم، اختلاف و دعوايي كه روحيه گروه را خراب كند، پيش نيامد. اينها خود عواملي بودند كه باعث شدند يوسف سريع پيش برود. يكي از كارگرداناني كه در حال حاضر كارشان در حال پخش است براي ديدن يكي از چهار دكور سريال يوسف آمد و درباره آن دكور گفته بود كه من شنيده ام چهار ميليارد تومان براي ساخت آن صرف شده است، در حالي كه آن دكور تنها بخشي از دكورهاي سريال يوسف بود. بايد بگويم كه همه دكورها و اكسسوارهاي سريال يوسف كه به گفته مسئول شهرك غزالي به اندازه اكسسوار همه سريال هاي الف ويژه است، يك و نيم ميليارد تومان هزينه برداشت كه اين رقم براي هيچ كس قابل باور نبود و مي گفتند كه اين هزينه لباس تان نيز نيست، اما مثلا براي تهيه لباس هاي مورد نيازمان به كميته كالا متروكه مراجعه كرده بوديم كه همان مقدار پارچه اي را كه ما به قيمت هفت ميليون تومان خريده بوديم بیرون از ما به قيمت 100 ميليون تومان می خریدند و خوب به اين مي گويند صرفه جويي، شايد تهيه كنندگان ديگر اين هفت ميليون را تبديل به 70 ميليون كنند و همه اينها باعث شد كه بودجه يوسف نسبت به ديگر سريال ها كمتر شود.

خوب فكر نمي كنيد اين صرفه جويي هایی که در روند فیلمبرداری کرده اید به كيفيت كار صدمه زده باشد؟

اصلا. ما از هيچ چيزي كم نگذاشتيم. اگر وسايل گريم را به ما يك قلم صورت مي دادند، دو قلم مي خريديم. براي لباس و پارچه هم همين طور بود. فقط اسراف نكرديم. همين الان تازه من سر بعضي از بچه ها داد مي زنم كه چرا وسايل اضافي خريده اند.

بپردازيم به بحث سناريو، حضرت يوسفي كه ساخته شده برگرفته از نثر صريح قرآن است يا نه برداشتي آزاد از قصه حضرت يوسف است؟

ما فكر مي كنيم كه خدا از ما بيشتر مي فهمد ما به اين نكته اطمينان داريم. به همين دليل جرأت نكردم از سوره مباركه يوسف برداشت آزاد بكنم. به قول خدا اعتماد كردم و گفتم آن گونه كه خدا قصه گفت قشنگ تر است و دقيقا داستان حضرت يوسف به روال خود قرآن نوشته شده، حتي حوادث را لحظه اي عقب و جلو نكرده ايم و دقيقا بر اساس آيات قرآن پيش رفتيم و تفاسير شيعه، به خصوص الميزان، پايه اصلي ما قرار گرفت. اگر جايي مي ديديم كه رمان يا تاريخي وجود دارد كه يوسف را نقل كرده اند، آن بخش از آنها كه با الميزان همخواني داشت را نيز استفاده كرده ايم.

خوب چرا در تالیف فیلمنامه از مجمع البيان به جاي الميزان استفاده نكرديد؟

مجمع البيان هم بود. ما تمام روايت هايي كه در مورد حضرت يوسف در كتب شيعه و حديث بودند را استخراج كرديم و ترجمه كرديم و همه تفاسير شيعه به علاوه تفاسير اهل تسنن را بيرون آورديم. هر آيه اي را كه با قرآن جلو مي رفتيم، در تفاسير نيز كنترل مي كرديم. رد هر آيه را در هر منبعي كه داشتيم مي گرفتيم و ادامه قصه را مي نوشتيم و سعي مي كرديم دقيقا خود آيه درآيد و نه خلاف آن. مجمع البيان مبناي بخش روايي بود و بخش فلسفي بر مبناي الميزان پيش مي رفت.

برخي آيه ها در سوره يوسف مثلا هنگام برخورد حضرت يوسف و زليخا، تفاسير مختلفي دارد. شما به كدام استناد كرديد؟

الميزان را مبنا قرار داديم. ضمن اينكه بعضي جاها ما به نكته هايي بهتر و ظريف تر از الميزان دست يافتيم و بعدها هم كه با مفسران و علما در ميان گذاشتيم، تصديق كردند كه برداشت ما از آنچه كه تا به امروز بوده، بهتر است، يعني به جد مي توانم بگويم كه چيزي در حدود بالاي 50 تا 60 درصد برداشت هاي نو و منطبق با آيات و تفاسير خودمان، نه برداشت آزاد، داشته ايم. ما اين را ياد گرفتيم كه در بحث دين هميشه مستند حركت كنيم، برعكس نويسندگان امروزي كه مي گويند انا رجل. البته وقتي كه خاك شدي روي فرق سر آدم ها مي نشيني اما سنگ و كلوخ كف زمين و زير پا مي ماند. خدا هم وقتي خودتان را در برابر آيات قرآن هيچ مي گيريد، چيزهايي را به شما مي دهد كه ضمن آنكه حرف نويي است ولي ريشه در همان آيات دارد. مثل شعرهاي حافظ كه ظاهرش ربطي به آيات قرآن ندارد، اما در عمقش كه مي روي ريشه در آيات دارد. اين همان عنايتي است كه خدا به حافظ كرده است. در يوسف هم ما اينها را داريم، نوآوري فراوان داريم.

بحث ما اين است كه در سريال حضرت يوسف به بيان ناگفته ها و روشن سازي ابهامات روي آورده ايد يا به همان تكرار مكررات هميشگي دست برده ايد؟

به جرأت مي توانم بگويم كه در حضرت يوسف 60 درصد مطلب تازه داريم. علتش هم اين بوده است كه چهار سال روي نگارش سناريو عمر گذاشته ايم. كارشناسان علوم قرآني هم كنارمان بودند. هيچ كس تا به امروز اين مدت را صرف سوره يوسف نكرده است. اگر علامه طباطبايي روي سوره يوسف فقط چهار ماه وقت مي گذاشت، 10 برابر ما قطعا مطلب پيدا مي كرد. دست يافتن ما به مطالب تازه دليل دانش ما نيست، بلكه وقتي كه گذاشتيم ايجاب مي كند مطلب نو ايجاد كنيم. ضمن آنكه نگاه ما خوب نگاه هنري است. از اين ديدگاه هيچ مفسري نگاه نكرده است به قرآن. اين نگاه هم باعث مي شود كه چيزهاي تازه اي پيدا كنيم. ما سعي كرديم چيزي بگوييم كه حرف تازه اي براي مردم داشته باشد.

به شوراي 18 نفري نگارش سناريو اشاره كرديد. توضيحي راجع به آن مي دهيد؟

يك مشاور فيلمنامه نويسي داشتيم به نام آقاي براهيمي، يك مسئول گروه تحقيق داشتيم، يك مشاور مذهبي داشتيم، يك مسئول تحقيق اينترنتي داشتيم، خود من هم از جنبه هنري حضور داشتم. هر گاه من مطلبي مي آوردم در اين جمع 5 نفري بررسي مي شد، اصلاح مي شد، شب اعمال مي كردم و صبح مي خوانديم و به دنبال بخش بعدي مي رفتيم. پس از آنها يك شوراي 5 نفري به عنوان شوراي نقد و بررسي بود كه سناريو را بررسي مي كرد. يك سال هم با بچه هاي سيما فيلم اين كار را از ابتدا تا انتها خوانديم و نقد و بررسي كرديم كه اين افراد هفت نفر بودند. مضاف بر اين چند نفر مشاور مذهبي هم بودند كه نظرات آنان را مدام استعلام مي كردم، منتها دايم در پروسه نگارش نبودند، مانند آقاي عسگر اولادي و پرورش كه هر كدام پنج، شش باري سوره يوسف را تفسير كرده بودند.

حوزه حضرت یوسف چون حوزه ديني است از خطر اتهام بالايي برخوردار است. با اين خطر چه كار مي كنيد؟

به نظر من اگر مسئولان دين، علما، بزرگان، نسبت به عالم هنر اقبالي نشان نمي دهند، هم حق دارند و هم حق ندارند. حق دارند به خاطر فساد موجود در هنر، به خاطر فضاي مسمومي كه هنرمندان درست كرده اند، از موسيقي دانان گرفته تا فسادي كه در داستان ها و ميان بازيگران و عوامل سينما هست. طبيعي است كه مذهب يعني پاكي و اين نسبت نبايد به اين هنر اقبالي نشان دهد. ما چه كرده ايم كه حال علما و بزرگان به دست بوس و تشويقمان بيايند؟ كدام كار را كرده ايم؟ مگر همين تلويزيون نيست كه زنان ما را از خانه ها به خيابان ها و بوتيك ها كشانده است. در حالي كه اين حرف دين نيست، آموزه هاي ديني اين گونه نيست. خوب اين تلويزيون و سينمايي كه دارد فمينيسم، تجمل گرايي، فرزندسالاري و فساد را ترويج مي دهد، چرا بايد روحاني و عالم به سمت آن بيايد؟ ولي از آن طرف هم علما و بزرگان ما در حوزه دين از تبليغات مدرن غافل شده، از امكانات رشد يافته امروزي كه مي تواند در خدمت تبليغ انديشه هاي دين باشد غافل شده، که این غفلت جبران ناپذير است. يك اصحاب كهف 18 ساعتي ما نزديك به دو ميليارد بيننده داشته است. اين برابر است با این که 40 هزار طلبه هر هفته منبر صد نفره در طول 160 سال بروند. خوب اين يك امكان است واقعا هم خيلي ساده لوحي، خسران و تغافل است كه از اين چنين امكان عظيمي غافل شويم كه حوزه هاي ما متأسفانه غافل بوده اند و اين يك ايراد است. حالا ما بايد به آنان نمونه نشان دهيم و بگوييم اين نمونه خوب هست و حالا شما هم ورود كنيد. ما اين كار را نكرده ايم و اين اتفاق هنوز نيفتاده است كه بالطبع نافذترين جايي كه مي توانند وارد شوند فيلمنامه نويسي است چون اسلام را مي شناسند و در آن بخش بيشتر مي توانند موثر باشند. مسئولان نيز مقهور وضعيت موجود شده اند و براي اين بازي هاي موجود كه به اسم هنر در جامعه ما صورت مي گيرد ارزش قايلند، اما براي هنرمندان مذهبي و قرآني خيلي اعتباري قايل نيستند. براي اينكه معتقدند كه هنر نزد طاغوتيان است و بس نه نزد ايرانيان است و بس. مسئولان ما از آن بالا تا پايين بر اين اعتقاد دارند كه هنر نزد طاغوتي ها است. اگرچه امروز برخي "بچه مسلمان هاي" ما در عرصه هنر دارند حرف اول را مي زنند، ولي زماني هم به اين بچه ها علاقه نشان مي دهند كه اينها همرنگ آن جماعت طاغوتي شده اند. مسئولان ما هنوز نفهميده اند كه اگر بچه مذهبي هاي ما كار خراب بسازند ارزش بيشتري نسبت به آن كار مخربي دارد كه ساخته مي شود، چرا كه بهره اي از وادي هنر ندارد، مطلب را نمي شناسد و راهكاري هم براي برنامه ريزي و اصلاحش ندارد. اصلا عكس انداختن با بازيگران را مسئول ما براي خودش افتخار مي داند و اين مسئول مي خواهد اين هنر را اصلاح كند. از طرفي نيز هنرمنداني كه بخواهند وارد وادي هنر شوند نداريم. الان آقاي بحراني يك كارگردان وارد است، امام حسين را دست گرفته نشده است، الان هم سليمان را دست گرفته که آن هم نشده است. چرا كه خيلي عوامل بايد كنار هم قرار بگيرد. سناريو بايد به متن اسلامي وفادار بماند، چيزي كه در سينماي ما مرسوم نيست بلكه سينماگر آزاد است برداشتي آزادانه داشته باشد. اصلا ارزش سينماگر بر اين شده است كه نظرات شخصي اش را لحاظ كند. اين را از غرب گرفته ايم، جايي كه خدا مرده است و دين منحرف و مسخ، آنجا قانوني براي سناريو نويسي وجود دارد كه همان انسان محوري است. انساني كه هزاران ضعف دارد، آن كتاب مي شود قانون سناريو نويسي و وارد ايران مي شود، در دانشگاه هايمان تدريس مي شود، اينجا هم هنرمند ما همان انسان محوري را ترويج مي كند و خيال مي كند كه محور است و در قبال قرآن هم مي تواند اعمال نظر شخصي كند. شيطان را بخواهم به تصوير بكشم، خودم مي گويم شيطان چگونه است. مي توانم برداشت آزاد كنم. در اينجا هنرمند ما ياد نگرفته كه در برابر دين خودش كه هيچ، حتي بزرگترين عالمان هم از اعمال نظر شخصي مي هراسند و چون تو محور هستي مي خواهي هر طوري كه مي خواهي بتازي، تقصيري هم ندارد چون اين گونه ياد گرفته است. ما بايد به اين برسيم كه هنرمند مذهبي، خودش به نهايت فروتني برسد، در برابر دين ارزشي براي خودش قايل نباشد و آن گاه وارد كار ديني بشود تا زماني كه خودش را داراي ارزش بداند، به خودش اجازه برداشت شخصي مي دهد و موفق نخواهد شد. مي بينيم خيلي از كارهايي كه مي سازند در ظاهر ديني اما در باطن همان اكشن ها و آرتيست بازي ها است. اين به خاطر اين است كه ما به جاي مذهب، حرف خودمان را مي زنيم. سناريست ما بايد به اينجا برسد كه به جاي پرداختن به آمال و آرزوهاي نفساني اش، خودش را خدمتگزار بداند. رد اين نوع تفكر را در هنر خودمان مي بينيم. هنر معماري و شعر خيلي بارز نمونه اي از هنر مذهبي است. شما در هنر معماري مي بينيد كه از ابتدا تا انتهاي هنر معماري توحيد است چرا سردر مساجد، پنجره ها و ورودي ها دايره كامل نيست؟ چون كه دايره بي هدف وجود ندارد، دايره ما بايد به جايي وصل باشد، به سمتي فراتر از سمت معمول كه به آن توحيد مي گوييم. چرا كه نقش هاي ما از يك نقطه شروع و پخش مي شود، چون يك نقطه مركزي هست، آن وقت بنيان گذار معماري ما شيخ بهايي، عارف كامل و بنیانگذار معماري شيعه است. در تمام دنيا تنها معماري كه حرف براي گفتن دارد، معماري شيعه است كه پشت آن فلسفه اي باشد كه البته امروزه همه دور افتاده اند تا اين معماري را از بين ببرند. عين اين اتفاق در هنر شعر ما نيز هست. حافظ براي هنرمند و شاعر شدن شعر نگفته، بلكه لحظه هاي خلوتي با خدا داشته، خدا پرده ها را برايش كنار زده، حافظ چيزهايي را ديده، حالا چون انسان كم ظرفيت است، آن را در قالب شعر بيان مي كند. هنرمند ما بايد اين جوري باشد. ما جوان هايي با قلب هاي پاك را اگر به سمت آموزه هاي ديني ببريم، رشد مي كنند و به چنين توانايي مي رسند.

پس از سريال امام علي (ع) روي واقعيت داستان بحث هاي زيادي پيش آمد. آيا يوسف دچار اين بحث ها نمي شود؟

نه، نمي شود. با قاطعيت مي گويم كه يوسف مورد استقبال علماي دين و بزرگان وقع خواهد شد چون من با كمك آنان نوشتم و سلحشور را كنار گذاشتم. علاوه بر اين ديدم كه خدا در سريال يوسف كارگرداني مي كرد. تصور كنيد در برف و باران، 10 روز پشت سر هم يك لكه آفتاب براي فيلمبرداري وجود داشته باشد. من ديدم كه خدا درياچه را به خاطر يوسف خشك كرد، چون مي خواستيم قحطي يوسف را فيلمبرداري كنيم. مسئولان درياچه تصميم گرفتند ماهي ها را به عراق بفروشند و براي همين سد را باز و درياچه را خشك كردند كه البته بي سابقه بوده است. بعضي از فلش ها به آدم اطمينان مي دهد كه دارد راه را درست مي رود و ضمن اينكه چيزي از خودمان ننوشتيم، معتقدم علما مي توانند نمونه كاري ببينند كه به آن استناد كنند. ضعف هايي هم داريم چرا که قطعا وقتي مي خواهم حرف بزنم بي ضعف نيست.

چقدر پس از نمايش اصحاب كهف از سوي علما مورد سوال قرار گرفتيد؟

ما واقعا حتي يك مورد ايراد را هم درباره سناريو اصحاب كهف نشنيديم، از شمشيرها و كلاه خودهايمان ايراد گرفتند اما از خود سناريو و محتوايش ايرادي نگرفتند.

تفسيري هست كه مي گويند سوره يوسف را به همه بياموزيد جز زنان. اين نمونه چنين تفكراتي است. فيلمنامه يوسف چه قدر از دست اين افكار جان سالم به در مي برد؟

استاد دانشگاه امام حسين (ع) بود كه آمده بود دفتر ما و مي گفت كه براي شما نيامده ايم و براي خود حضرت يوسف آمده ام. در سوره يوسف عميق شده ام و مدعي ام سوال زيادي دارم و آمده ام جواب بگيرم، وقتي مي رفت چشمانش پر اشك بود و مي گفت جواب هايم را گرفتم. ما تا جايي كه توانستيم در محتواي يوسف كم نگذاشته ايم و بزرگاني بسيار بوده اند در طول چهار سال نگارش سناريو يوسف كه پرسش هايي مانند پرسش آن استاد مطرح كرده اند. يكي از نمايندگان مجلس آمده بود و درباره صحنه برخورد حضرت يوسف و زليخا به ما گفت كه 70 تفسير پيدا كرده اند و مي خواهند بدانند ما به چه تفسيري رسيديم كه وقتي صحنه ها را شرح داديم، تصديق كردند كه به بهترين تفسير رسيده ايم. تا آن جايي كه با ما برخورد كردند و سوال داشتند، ما در سناريو مشكلي نديديم و خيلي از سوال ها را جواب داده ايم، مثلا آيا حضرت يعقوب كار درستی مي كند كه چهل سال براي يك فرزندش ماتم بگيرد؟ اما از طرفي حضرت يعقوب معصوم است و قطعا اشتباه نمي كند كه خوب منبعي هم برايش نبود كه ما گشتيم و جوابي براي آن گنجانديم كه اميدواريم جواب بهتري هم براي آن پيدا شود، يا مثلا مي گويند هيچ پيامبري نيست كه در هنگام مشكل به ائمه معصومين ما متوسل شود و جواب نگرفته باشد و ما آمديم طوري توسل به پنج تن را در سريال يوسف گنجانده ايم كه شما قبول مي كنيد دارد متوسل به آنان مي شود و توسط آنان آرامش هم مي يابد بي آنكه تبديل به شعار شود.

راجع به انتخاب بازيگران سريال يوسف توضيح مي دهيد؟

اعتقادم بر اين است كه با هر كسي هر راهي را نمي توان رفت. رفيق راهي بايد انتخاب كرد كه مناسب مسير باشد. بازيگران مومن و عارف نداريم ولي حداقل مي توانيم از بازيگراني انتخاب كنيم كه با دين عناد نداشته باشند و آناني را انتخاب كرديم كه جزو خوبان و افراد سالم به نظر مي رسيدند. منتهي درباره نقش خود حضرت يوسف من اصرار داشتم كه چهره اي بكر باشد و سعي كردم از كسي استفاده كنم كه مردم ذهنيتي نسبت به او نداشته باشند و براي همين آقای مصطفي زماني انتخاب شدند كه يكي از افراد تست شده بودند. تست كه گرفتيم ديديم استعداد دارد و شش ماه از آقاي داود دانشور براي آموزش او استفاده كرديم. يادم مي آيد حتي رسول ملاقلي پور كه به دفتر ما آمده بود هنگام خروج، تنها يك نظر اين شخص را ديد و وقتي نظرش را جويا شدم، گفت: مناسب ترين فرد براي اين نقش است و چهره اين بازيگر را به ده ها زني كه براي بازي در نقش زليخا مي آمدند نشان دادم كه نظر مثبت داشتند. اوايل عوامل نگران بودند كه اين چهره تازه وارد نتواند از عهده نقش برآيد ولي آخر كار همه از انتخاب او راضي بودند.

بازیگر نقش زليخا را چطور انتخاب کردید؟

خيلي از بازيگران را براي نقش زليخا تست كردم. زليخايي انتخاب كردم كه خيلي در جامعه وجهه منفي نداشته باشد، بازيگر و با استعداد باشد و نيز قابليت چهره اي پير و جوان شدن داشته باشد در عين حالي كه اغواگر نباشد و خانم كتايون رياحي انتخاب شد.

يعني نمي شد همين معيارها را هم براي حضرت يوسف بگذاريم؟

معصوميت و زيبايي چهره يوسف برايم ملاك اصلي بود.

خوب خيلي ها براي رسیدن به چهره ایده آل نقش های مورد نظرشان، از چهره هاي تئاتري استفاده مي كنند كه تجربه هم داشته باشند.

در آنها هم گشتم، بازيگران توانا داشتند اما زيبا نبودند طبيعتا ابتدا دنبالشان رفتم اما يوسف نديدم.

از عنصر صدا و آواز هم در اين سريال استفاده كرديد؟

نه، ممكن است از صوت دور قرآن استفاده كنيم. براي تيتراژ هم هنوز تصميم گيري نكرده ايم.

خوب ما در حوزه شعر براي حضرت يوسف غني هستيم كه از آن جمله بايد به شعر حافظ اشاره كرد كه مي تواند با آواز يك خواننده موجه اجرا شود. قصد داريد اين كار را بكنيد؟

راستش من فيلم هاي داراي موزيك زمان شاه را ديده ام. اول اينكه قبلا رسم نبوده كه براي سريال ها آواز بگذارند ثانيا اينكه كار يوسف ايراني نيست، بين المللي است، كاري است كه بيشتر موسيقي كلاسيك مي طلبد تا موسيقي سنتي.

خوب وقتي خوانندگان ما مي روند و كنسرت در نقاط مختلف جهان مي گذارند، نشان از جذابيت و كشش موسيقي ما دارد.

البته به شما بگويم كه اين كشش در موسيقي كشورهاي ديگر هم وجود دارد، در جذاب بودن موسيقي ما ترديدي نيست و روحي كه در موسيقي ايراني هست در هيچ موسيقي ديگري نيست كه اين هم به اعتقاد من نشأت گرفته از عرفان ايران است و بسياري از عرفا هم با موسيقي آشنا بوده اند، مخصوصا اينكه موسيقي ايراني ابتدا در اختيار مذهب بوده، اما اين بدان معنا نيست كه در جهان هم از همان استفاده كنيم. چرا كه موسيقي كلاسيك غربي به مراتب جهاني تر است. اما ما موسيقي انتخاب مي كنيم كه با فضاي مصري هماهنگي داشته باشد.

وقتي داريم هنر تصويرمان را به دنيا مي فرستيم، چرا موسيقي مان را نفرستيم؟

اگر من يك فيلم مذهبي ايراني بسازم قطعا اين كار را مي كنم، مثلا اگر درباره امام رضا يا حضرت عبدالعظيم فيلم مي سازم از موسيقي ايراني استفاده مي كنم ولي وقتي از مصر مي سازم بايد موسيقي مصري استفاده كنم و نوعي موسيقي آميخته از موسيقي ايراني و مصري است.

فكر مي كنم نوبت رسيده باشد به صداي سريال يوسف مقداري نيز درباره آن بگوييد؟

صدابرداري حضرت يوسف سر صحنه بود و با مشكلي روبرو نشديم. در واقع اصلا سريال يوسف هيچ مشكلي نداشت و ساخت آن مانند حركت روان آب در جوي آب بود. همه با برادري و رفاقت كارشان را انجام مي دادند و تنها ناراحتي ما اين بود كه تلويزيون در پرداخت قسط قصد تأخير داشت كه من چون عادت به خوش حسابي دارم، با پيگيري هاي مداوم آن را سر وقت مي گرفتم و پول را به بچه ها مي رساندم، اما چون رفاقت در سريال يوسف بود، صدابرداري، فيلمبرداري و نورپردازي با مشكلي روبرو نبود و همه چيز به خوبي پيش مي رفت. البته چون برخي صداهايي كه سر صحنه گرفته شده نياز به تقويت دارد آقاي محمدرضا دلپاك در حال صداگذاري اثر هستند و براي اولين بار پذيرفته اند كه يك سريال كار كنند.

شما تا به حال در حوزه قصص قرآني كار كرده ايد. آيا علاقه اي به ائمه نداريد؟ چرا براي آنها اثري نمی سازيد؟

در مورد ائمه خودمان هنوز ياد نگرفته ايم كه جهاني به ايشان نگاه كنيم و وقتي هم كه ساخته مي شود محدود به محيط شيعه مي شود، ضمن اينكه قرآن تكليف مشخصي براي من دارد، آيات و تفاسيري دارد كه طبق آنها عمل مي كنم، اما در مورد ائمه معصومين به اين راحتي نيست. اختلاف ها فراوان است و نقل هايي از زندگي شان شده كه بسياري قبول ندارند، تاريخ را حكومت جور نوشته و ائمه ما دست بازي نداشته اند و دست پيدا كردن به چهره اي درست از ائمه آسان نيست ضمن اينكه تعصب خاصي نيز به نشان دادن چهره انسان داريم. قهرماني را هم كه نتوان نشان داد، تأثير لازم را روي تماشاگر نمي گذارد، از طرفي هم من همين طوري سراغ حضرت موسي و حضرت يوسف مي روم اما سراغ ائمه نمی شود، بلكه بايد خودشان اجازه دهند، يك صاحب دارند به نام امام عصر (عج) كه اختيار همه دست ايشان است، اگر اجازه دادند مي توانيم وارد اين عرصه شويم وگرنه افسار آدم را روي گردنش مي اندازد مي گويد هر كاري مي خواهي بكن كه در اين شرايط هم آدم هيچ كاري نمي كند جز خرابكاري.

اخباري هم راجع به فيلم هاي نرجس خاتون و حضرت يونس دريافت كرده ايم تا چه حد پيش رفته ايد؟

نرجس خاتون را در حال حاضر نويسنده اي به نام محمود غلامي در حال نگارش است و درباره مادر امام زمان (عج) است و در حال انجام تحقيقات هستيم و قراردادش با جايي بسته نشده حضرت يونس را هم از پيش نوشته بودم كه سريال 10، 12 قسمتي مي شود كه بايد به نقد و بررسي بگذاريم.

آيا قصد تهيه نسخه سينمايي حضرت يوسف را داريد؟

بلي. شما در سريال هاي ديگر بايد داستان را خلاصه كنيد اما درباره حضرت يوسف اگر همان آيه هاي قرآن را پيروي كنيد به خلاصه اي سينمايي مي رسيد كه زيبايي هم دارد. تنها هدفم هم از تهيه نسخه سينمايي پخش آن در جشنواره هاي خارجي و داخلي است تا شايد بتواند برخي فيلم سازان را به فكر اين نوع كارها بيندازد و مهم تر يك نسخه محدود را هر كسي در هر جاي دنيا بتواند داشته باشد كه احتمالا يك نسخه 180 دقيقه اي از آن تهيه مي شود.

و اما سوال آخر. آيا به نگاه ديني كردن به مسايل اجتماعي اعتقاد داريد؟

بلي. با اين بررسي محدودي كه در حد عقل ناقصم داشتم، ديدم كه تمام قرآن در اين قصه ها آمده است كه اگر اين قصه ها را باز كنيد خود یک داستان اجتماعی است. البته من مخالفم كه حرف ديني مان را در خفا بگوييم. اصلا هنر به علاوه محتوا دو خط تشكيل يك صليبند، اگرچه محتوا ستون اصلي صليب است ولي نياز به آن خط كوچك دارد تا صليب شود. اما با اينكه حرف ديني را طوري بزنيد كه مخاطب حرفي ديني را بشنود اما متوجه نشود مخالفم، مگر دين ايرادي دارد؟ چرا يك حرف مذهبي را مستقيم نگويم؟ تحليلي كه از مسايل اجتماعي مي دهم، تحليل دين من است، به شرط آنكه هنرمندانه بگويم هيچ ايرادي ندارد. اگر شعاري و سطحي باشد، ارزشي ندارد. البته ضعف فيلمنامه اي بسياري در اين حوزه داريم. مقام معظم رهبري بارها فرموده اند كه ضعف سناريو داريم و من يك پله فراتر مي روم كه اگر تاكنون تلويزيون و سينماي ما مذهبي، انقلابي و اصلاح نشده، به خاطر سناريو است. سناريو داشتيم، سلحشور، شورجه، شمقدري، بحراني، حاتمي كيا و مجيدي، همه مي توانند بسازند، اما سناريو نداريم. سناريوی مذهبي فكر و شعور مي خواهد. در حوزه مذهب حداقل بايد يك كارشناس مذهبي باشد و متاسفانه سناريستي كه كارشناس مذهب باشد، نداريم.

براي پر كردن خلاء فیلمنامه های مذهبی چه كاري كرده ايد؟

با دوستان تعدادي را جمع كرده ايم و روي سناريو نويسي كار مي كنيم كه يك سري سناريست تربيت بكنيم اما چه قدر به اين دست خواهيم يافت، خودمان هم نمي دانيم. فقط داريم تلاشمان را مي كنيم. مي دانيم كه بايد به آن برسيم. بچه هاي پاك زياد داريم، آنان را جمع و با هم كار مي كنيم. منتها هنر ما لايق نبوده كه سراغ مذهب برود، قدش كوتوله تر از آن است كه سراغ مذهب برود. هنر ما نهايت آرزويش اين است كه برايش دست بزنند، هورا بكشند و اين نهايت هنر نافرمان است، حالا فسادهايش بماند كه لياقت آن هنر همين است. اگر هنرمند ما بيايد سراغ مذهب اصلا نمي فهمد. خيال مي كند اگر شيطان را همانگونه كه مذهب گفته به تصوير بكشد كسر شأن شود و بگويند كه تو مقلدي. تو بايد افتخار كني كه بتواني تعريف درست شيطان را از ديدگاه مذهب بدهي نه ديدگاه شخصي خودت. من يك طوطي ام كه اگر خداوند به من توفيق بدهد مي خواهم آيات قرآن را تكرار كنم و هيچ چيز ديگري نمي خواهم بگويم، اگر بتوانم، افتخار مي كنم اگر بتوانم. اگر اين كار را بكنم مي شوم هنرمند مسلمان.

و اما حرف پاياني آقای سلحشور؟

تنها دو نكته براي گفتن دارم. نمي دانم شما چه تعصبي نسبت به مسجد داريد ولي من احساس مي كنم مسجد مظلوم واقع شده يعني مسئولين جمهوري اسلامي همه چيزشان را از مسجد دارند ولي همه چيزشان را براي مسجد خرج نمي كنند. دست هايي وارد شد كه مسجد را كنار بزند و جايش فرهنگسراها و خانه فرهنگ ها را وارد كند. اخيرا هم شنيده ام شهرداري 200 مركز فرهنگي از اين نوع دارد بنا مي كند كه طبيعتا چون زير نظر مذهب و مردم نيست، مانند مسجد، هر نيرويي كه بگيرند ديگر نيروي ما نيست و جاي ديگر مي رود، در حالي كه اگر اين بودجه ها را صرف اين مي كردند كه كنار هر مسجدي امكانات فرهنگي تأسيس كنند، بسيار مفيدتر بود. و اما مطلب دوم اينكه ما مظلوم واقع شده ايم، مي خواهيم بگوييم بالاي چشم سينما ابرو است، هيچ جرأت و رسانه اي نداريم، نه تلويزيون و نه مطبوعات هنري. من پيشنهاد مي كنم كه مسئولان فرهنگي خودي رسانه ها تشكيل شود تا راه منعكس كردن فعاليت هاي سالم خودمان را پيدا بكنند و پوشش دهند و انتقاد از كارهاي مخرب كنند. پايان پيام/

حمیدرضا همایونی فر      13:38   چهارشنبه 21 فروردين 1387