فرهاد حسن زاده

فرهنگی: فرهاد حسن زاده گفت: نهادهای فرهنگی علی رغم اینکه می دانند خندیدن چقدر برای کودکان مهم است اما زیاد به طنز اهمیت نمی دهد.

به گزارش خبرگزاری شبستان، نشست "طنزنویسی برای کودکان، ویژگی ها و دشواری ها"، عصر روز پنج شنبه (24 اردیبهشت)، با حضور فرهاد حسن زاده، جعفر توزنده جانی و محمدرضا یوسفی در سرای اهل قلم کودک و نوجوان در نمایشگاه کتاب تهران برگزار شد.

محمدرضا یوسفی در ابتدای این نشست گفت: اگر طنز را از لحاظ ساختاری بررسی کنیم درمی یابیم که طنز بین کودکان و نوجوانان ایران نفوذ نکرده است و این به دلیل ساختار کارهای طنز ماست.

وی افزود: طنزهای ادبیات ما یا تالیف هستند یا ترجمه و می توانند از طنز سفید تا طنز سیاه مراحلی مانند طنز تلخ، هجو، زهرخند، شکرخند و ... را طی کنند ولی به عقیده من طنزی که مخاطبش کودک و نوجوان است حتما" باید با مسائل جدی و عمیق همراه باشد.

وی ادامه داد: برخلاف آنچه که بسیاری فکر می کنند بچه ها سطحی نگرند، من معتقدم کودکان در بسیاری موارد عمیق تر از بزرگسالان هستند پس باید طنز متناسب با روحیات آنها نگارش شود.

یوسفی طنز ژورنالیستی را طنز غالب در ادبیات کودکان و نوجوانان برشمرد و اظهار کرد: متاسفانه طنز کودکانه موجود در ایران بیشتر طنزی ژورنالیستی است که به مسائل دست چندم بچه ها می پردازد.

وی مسائل و مشکلات سر راه قشر کودک و نوجوان را مشکلاتی عجیب و غریب عنوان کرد و گفت: این مسائل را می توان حداقل با زبان طنز بازگو کرد. کودکان می توانند با خواندن یک متن طنز که مسائل آنها را بازگو می کند هم به نیازهای خود پاسخ دهند و هم لذت ببرند.

این نویسنده کتاب های کودک و نوجوان در بخش دیگری از صحبت هایش، فقر منابع تئوریکی در حوزه طنز کودک و نوجوان را مشکلی بسیار جدی عنوان کرد که باعث شده طنزنویس ها نتوانند مسائل و مشکلات این حوزه را ساختارشناسی کنند.

وی ادامه داد: "حسن کچل"، "خاله سوسکه"، "خاله غرغرو" و کارهای عبید همگی طنزهای فولکلوریک ما هستند. ما باید سعی کنیم بفهمیم دلیل ماندگاری آنها چیست!. اگر به ساختار این آثار بنگریم خواهیم دید که بی شک چینش کلمات و ساختار کامل را می توان رمز ماندگاری آنها دانست.

وی رشد طنز کودکان و نوجوانان را وابسته به رشد طنز بزرگسالان دانست و اظهار کرد: مگر ما چند "دائی جون ناپلئون" داریم که انتظار داشته باشیم چندین داستان خوب طنز کودک و نوجوان داشته باشیم!

یوسفی فقر ما از لحاظ داشتن نویسندگان حرفه ای طنزنویس را یکی دیگر از عوامل عقب ماندگی ادبیات طنز در ایران عنوان کرد و خاطرنشان ساخت: ادبیات کودک ما ناخواسته از ادبیات بزرگسال ما پند گرفته است. کمتر نویسنده ای به صورت جدی به طرف ادبیات طنز رفته است.

وی ادامه داد: البته این روند تنها متوجه ادبیات ما نیست در جهان هم در حوزه ادبیات آثار زیادی که هم طنز باشند و هم ماندگار، کم داریم ما بعد از "دن کیشوت" شاهکار "سروانتس" دیگر یک رمان کامل و پروپا قرصی در طنز نداریم.

یوسفی در پایان گفت: نویسندگان حرفه ای ما باید به سمت طنز بروند و به این ژانر از ادبیات به خصوص در حوزه طنز کودک و نوجوان که ما بسیار در آن فقیر هستیم، توجه بیشتری کنند.

در ادامه این نشست جعفر توزنده جانی به طور کلی ریشه توجه به طنز در ادبیات ما ایران را زد و گفت: طنز در هیچ کجای ادبیات ما جایی ندارد مگر ما چند دائی جون ناپلئون داریم که حرفی برای گفتن داشته باشند!.

وی افزود: طنز در معنای کلی خود به نیش و نوش تشبیه می شود ولی متاسفانه در کشور ما نیش آن را گرفته اند و ديگر هیچ چیزی از آن نمی ماند.

وی ادامه داد: در نشریه های ایران چند سال است که طنز به معنای طنز واقعی ندیده ام. کسی مانند کیومرث صابری فومنی یک شاهکار و یک استثنا بود که "گل آقائیسم" را به وجود آورد و گرنه دیگر چیز خاصی نداشته و نداریم.

توزنده جانی از بی توجهی به ادبیات کودک و نوجوان به طور عام و طنز این ادبیات به طور خاص گلایه کرد و افزود: متاسفانه کسی کل این ژانر ادبی را جدی نمی گیرد چه برسد به بحث طنز در این ادبیات.

این نویسنده کتاب های کودکان و نوجوانان طنز را عاملی برای ترمیم فکر نامید و تصریح کرد: طنز می تواند فکر مخاطب را ترمیم کند به شرطی که وقایع را بیان کرده، نقادی نماید.

وی در مورد تفاوت درام با طنز توضیح داد: در طنز مشکلات و نقایص یک نفر را آنقدر برجسته می کنند که خودش هم وحشت می کند و در پی رفع آنها برمی آید در صورتی که درام بیشتر در جهت تعریف برمی آید و مشکلات را پنهان می شود.

وی ادامه داد: فرهنگ ما فرهنگی شفاهی است و در این فرهنگ ادبیات طنز به وفور یافت می شود ولی به محض اینکه می خواهیم آنرا مکتوب کنیم تا سندیت یابد، مشکل پیدا می کنیم و روحیه محافظه کاری مان نیش ها را می گیرد و طنز را بی معنی می کند.

توزنده جانی در پایان گفت: ما برای ایجاد ارتباط بین جامعه کودک و نوجوان با خودمان باید نسبت به آنها شناخت پیدا کنیم و به درون آنها فرو برویم که متاسفانه کمتر کسی از جامعه نویسنده ما این کار را کرده یا می کند.

در پایان این نشست فرهاد حسن زاده گفت: ما هزاران نفر نویسنده، شاعر، منتقد ادبی و ... داریم که در حوزه ادبیات کودک و نوجوان کار می کنند ولی نمی دانم چرا حتی 100 نویسنده طنزپرداز برای کودک و نوجوان نداریم!.

وی وجود شعر طنز متناسب با کودک و نوجوان را نفی کرد و افزود: شعر کامل طنز کودکان که اصلاً نداریم و آنچه که هست تنها رگه هایی از طنز گونه هاست که در شعر برخی شعرا وجود دارد ولی آنقدر زیاد نیست که قابل ذکر باشد.

وی ادامه داد: بین کودکان و نوجوانان و بزرگسالان به خصوص نویسندگان بزرگسال گسست به وجود آمده و دلیل آن هم این است که ما زبان آنها را نمی فهمیم.

حسن زاده خاطرنشان کرد: یکی از دلایلی که طنز کودک و نوجوان در ایران شکل نگرفته بی توجهی و اهمیت ندادن نهادهای مسئول فرهنگی کشور است. ما جشنواره های جریان سازی مانند شعر و داستان دفاع مقدس یا جشنواره کتاب های دینی داریم ولی هیچگاه جشنواره ای برای آثار طنز نداشته ایم.

وی طنز کودک و نوجوان را به کودکی یتیم تشبیه کرد و گفت: در زمینه طنز کودک و نوجوان هنوز هیچ کار تئوریکی نداشته ایم و هر کسی هم در این زمینه کار می کند به صورت تجربی چیزهایی یاد گرفته است.

وی طنز کودک را از طنز نوجوان جدا کرد و این دو را مقوله ای جدا از هم دانست که در اولی برخلاف دومی نویسنده می تواند با بازی با کلمات شادی و نشاط بیافریند در عین حالی که از مسائل جامعه بزرگسالان حرفی به عمل نیاورد.

این نویسنده کتاب های طنز کودک و نوجوان ادامه داد: در طنز نوجوانان می توانیم حتی مسائل سیاسی و یا حتی اجتماعی و اقتصادی را مطرح کنیم منتهی وقتی از پاک بودن آنها مطمئن شدیم.

وی در پایان طنز را به دو گروه طنز ژورنالیستی و طنز ادبی تقسیم کرد و گفت: طنزهای ژورنالیستی که در مطبوعات چاپ می شوند بیشتر کارهایی شتابزده و حساس نسبت به مسائل روز هستند ولی طنزهای ادبی عمیق و ماندگارند.

پایان پیام/